1. Lịch sử, truyền thống và bản sắc vùng đất Việt An

Xã Việt An được thành lập ngày 01/7/2025 theo Nghị quyết số 1956/NQ-UBTVQH15, ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Thăng Phước, Bình Sơn, Quế Thọ và Bình Lâm (của huyện Hiệp Đức trước đây). Xã Việt An có diện tích tự nhiên 150,17 km² và dân số hơn 26.000 người; nằm ở vị trí giao thoa giữa miền núi và đồng bằng, phía Bắc giáp xã Quế Sơn và xã Nông Sơn, phía Đông giáp xã Đồng Dương, phía Tây giáp xã Hiệp Đức, phía Nam giáp xã Lãnh Ngọc và xã Sơn Cẩm Hà. Với vị trí địa chính trị quan trọng - Việt An trở thành cầu nối giao thương huyết mạch, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng – an ninh khu vực phía Tây thành phố Đà Nẵng.

Vùng đất Việt An mang trong mình bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng. Từ xa xưa, nơi đây là vùng cư trú của cư dân nông nghiệp cổ, được thiên nhiên ưu đãi với địa hình bán sơn địa, đất đai màu mỡ được bồi tụ bởi phù sa từ những con sông nhỏ bắt nguồn từ dãy Trường Sơn. Trải qua bao thế kỷ, lớp lớp cư dân đã hình thành nên những làng quê trù phú, hiền hòa, gắn bó với nghề trồng lúa nước, chăn nuôi, làm vườn và tiểu thủ công nghiệp, tạo nên nếp sống cần cù, nghĩa tình, đậm đà bản sắc văn hóa Việt.

Không chỉ là miền quê thanh bình, Việt An còn là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng kiên cường. Chính nơi đây đã ghi dấu sự ra đời của Chi bộ Phúc Kiến - tổ chức Đảng Cộng sản đầu tiên của khu vực Hiệp Đức vào tháng 11/1941. Sự kiện này mở đầu cho phong trào cách mạng sôi nổi ở Việt An, khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc, trở thành niềm tự hào của quê hương trong hành trình cách mạng của Đảng. Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống thực dân và đế quốc, Việt An là cái nôi của phong trào cách mạng và là hậu phương vững chắc của khu vực Hiệp Đức. Nơi đây đã sinh ra, nuôi dưỡng và rèn luyện nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên trung kiên, chiến sĩ kiên cường, những người đã có nhiều đóng góp quan trọng vào thắng lợi của quê hương và đất nước, trong đó không ít người đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Xã Việt An vinh dự có 06 Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân: Đỗ Xuân Phấn, Đoàn Bắc, Lê Văn Tạo, Nguyễn Truyện, Trần Ngự, Lý Thị Cúc, cùng 246 Mẹ Việt Nam anh hùng được Nhà nước phong tặng và truy tặng, trong đó hiện còn 5 Mẹ đang được gia đình, địa phương chăm sóc, phụng dưỡng chu đáo. Những chiến công vang dội tại đồn Cao Lao, đèo Đá Bon, Dương Bồ Trong, cùng dấu ấn lịch sử ở Giếng nước Đại biểu Quốc hội, căn cứ An Lâm, căn cứ kháng chiến Quế Tiên… đã trở thành biểu tượng cho ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của con người Việt An, góp phần viết nên những trang sử vàng chói lọi của quê hương anh hùng.

Cùng với truyền thống đấu tranh oanh liệt, Việt An còn tự hào là vùng đất hiếu học, nơi sản sinh nhiều trí thức, văn nghệ sĩ trưởng thành trong khói lửa chiến tranh và trong công cuộc dựng xây quê hương. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, phong trào Bình dân học vụ ở Việt An diễn ra sôi nổi; dù điều kiện thiếu thốn, người dân vẫn hăng say theo học. Tiêu biểu là cụ Nguyễn Ban ở xã An Tường, dù đã 77 tuổi vẫn kiên trì tập viết, tập đọc chữ quốc ngữ. Khi đã biết chữ, cụ xúc động gửi thư cảm ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh và vinh dự được Người gửi thư khen ngợi là “Lão đương ích tráng”. Tấm gương của cụ cùng bức thư của Bác trở thành nguồn động viên to lớn, tiếp thêm sức mạnh cho phong trào “Diệt giặc dốt” lan tỏa khắp vùng Hiệp Đức, làm rạng rỡ thêm truyền thống hiếu học, cần cù, khát vọng vươn lên của con người Việt An. Phát huy truyền thống, các thế hệ học sinh Việt An luôn chăm chỉ, vượt khó, nhiều người đỗ đạt thành tài, góp phần xây dựng và làm rạng danh quê hương. Những tấm gương tiêu biểu ấy không chỉ khắc sâu trong lòng Nhân dân mà còn trở thành nguồn cảm hứng hun đúc tinh thần “uống nước nhớ nguồn”, “tôn sư trọng đạo”, tạo nên nền văn hóa nhân văn đậm đà của vùng đất Việt An hôm nay.

Trên địa bàn xã hiện có 08 di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh gồm: Căn cứ An Lâm, Căn cứ kháng chiến chống Mỹ huyện Quế Tiên (xã Thăng Phước cũ); Chiến thắng đồn Cao Lao, Giếng nước Đại biểu Quốc hội, Đình Thị Việt An (xã Bình Lâm cũ); Đèo Đá Bon, Đồn Dương Bồ Trong (Chia Gan), Nhà thờ Tiền hiền làng An Sơn (xã Quế Thọ cũ). Ngoài ra, còn nhiều di tích và công trình văn hóa có giá trị như Giếng Hóc Mẹo, Văn Thánh, Tiền hiền làng Phú Bình, Đình làng Hóa Quê, Nhà Tư văn…. Đây là những dấu ấn thiêng liêng trong dòng chảy lịch sử, góp phần bồi đắp truyền thống, hun đúc lòng tự hào và khơi dậy tinh thần cống hiến trong các thế hệ hôm nay và mai sau.

Bên cạnh các giá trị lịch sử, Việt An còn được biết đến với những thắng cảnh vừa tự nhiên, vừa do con người tạo dựng. Hồ Việt An – công trình thủy lợi quy mô lớn được xây dựng sau ngày đất nước thống nhất không chỉ mang ý nghĩa kinh tế quan trọng trong tưới tiêu, điều tiết nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp, mà ngày nay còn trở thành một điểm nhấn cảnh quan nổi bật. Giữa lòng thung lũng xanh mướt, mặt hồ phẳng lặng, trong veo, soi bóng núi non, Hồ Việt An gắn liền với ký ức, tình cảm và đời sống tinh thần của bao thế hệ người dân địa phương như minh chứng cho sức mạnh ý Đảng – lòng dân trong công cuộc kiến thiết quê hương. Cùng với đó, suối Lung và khe Diên Diên uốn lượn giữa núi rừng, dòng nước trong lành chảy qua những triền đá rêu phong, tạo nên bức tranh thiên nhiên thơ mộng, hài hòa, đậm chất miền sơn cước. Những địa danh ấy không chỉ là điểm đến du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng đầy tiềm năng, mà còn là biểu tượng cho vẻ đẹp bình dị, hiền hòa của quê hương Việt An.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, Nhân dân Việt An vẫn luôn giữ vững phẩm chất cần cù, dũng cảm, đoàn kết và nghĩa tình. Sau ngày đất nước thống nhất, Đảng bộ và Nhân dân toàn xã tiếp tục kế thừa truyền thống cha ông, ra sức xây dựng quê hương đổi mới, khôi phục sản xuất, đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội, làm giàu chính đáng trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng.

Tên gọi “Việt An” mang trong mình ý nghĩa sâu sắc: chữ “Việt” tượng trưng cho dân tộc Việt Nam - của lòng tự hào, bản lĩnh và ý chí vươn lên; chữ “An” thể hiện khát vọng về cuộc sống bình yên, no ấm và hạnh phúc. Đồng thời, tên gọi này còn gợi nhớ chợ Việt An xưa – một trung tâm buôn bán sầm uất được ghi trong “Đại Nam nhất thống chí”, minh chứng cho truyền thống thương mại năng động, giao lưu văn hóa của vùng đất này. Việc chọn tên “Việt An” cho xã mới không chỉ là sự kế thừa lịch sử mà còn là thông điệp về tinh thần đoàn kết, thống nhất ý chí và khát vọng xây dựng một vùng quê an hòa, phát triển.

2. Diện mạo kinh tế - văn hóa - xã hội trong thời kỳ phát triển mới

Phát huy nền tảng kinh tế – xã hội sẵn có, cùng tiềm năng tự nhiên và vị trí địa lý thuận lợi, Việt An đang từng bước khẳng định sức sống mới của một vùng quê trung du năng động. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền và sự đồng thuận của Nhân dân, địa phương đã tập trung khai thác hiệu quả các nguồn lực, đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng, mở rộng sản xuất, phát triển các ngành nghề, dịch vụ. Nhờ đó, quy mô kinh tế của xã đạt mức tăng trưởng ổn định, tổng giá trị sản xuất ước đạt trên 1.700 tỷ đồng/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp, thương mại và dịch vụ, phản ánh xu thế phát triển toàn diện, bền vững của địa phương trong giai đoạn mới.

Hiện toàn xã có gần 1.300 hộ sản xuất, kinh doanh, cùng nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cụm công nghiệp hoạt động hiệu quả, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho hàng nghìn lao động. Trong lĩnh vực công nghiệp, xã có 05 cụm công nghiệp, 04 cụm hoạt động với 07 dự án, nhiều doanh nghiệp lớn như Công ty May, Công ty Dăm gỗ Trường Phú Xanh cùng Cụm công nghiệp Quế Thọ 2, 3 đang vận hành ổn định, giải quyết việc làm thường xuyên cho lao động địa phương và đóng góp tích cực vào tăng trưởng công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, thúc đẩy kinh tế xã phát triển bền vững.

Nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò nền tảng, đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng nông nghiệp sạch, hữu cơ, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Lâm nghiệp là thế mạnh lớn, với diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng được quản lý bền vững, nhiều khu vực đạt chứng chỉ rừng FSC, mở ra triển vọng phát triển kinh tế lâm nghiệp kết hợp du lịch sinh thái và bảo tồn thiên nhiên.

Đặc biệt, Việt An hiện có 12 sản phẩm nông nghiệp được công nhận tiêu chuẩn OCOP gồm có: Ngũ cốc dinh dưỡng Hằng Moon, Trà thảo mộc Hằng Moon, Chả heo Tân Hiệp, Trà xanh Mỹ Thạnh, Chả bò Hải Châu, Thơm sấy dẻo Hidu, Hương thơm Vạn Phước, Chuối sứ ép chín khô, Dầu dừa Xuân Trần, Trà lá ổi túi lọc Ftaky, Bột chuối xanh Ftaky, Bột rau má đậu xanh Ftaky. Những sản phẩm này không chỉ là thành quả lao động sáng tạo của người dân địa phương, mà còn thể hiện sự đa dạng của nền sản xuất nông nghiệp - tiểu thủ công nghiệp Việt An từ thực phẩm, đồ uống, nông sản chế biến đến dược liệu và sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Đây là hướng đi bền vững, góp phần khẳng định thương hiệu nông sản Việt An trên thị trường trong và ngoài thành phố, từng bước mở rộng không gian phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hàng hóa, hiện đại.

Cùng với phát triển kinh tế, lĩnh vực văn hóa - xã hội của Việt An có nhiều chuyển biến tích cực. Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả nổi bật, với 12/23 thôn đạt chuẩn kiểu mẫu; hệ thống hạ tầng nông thôn được đầu tư đồng bộ, diện mạo làng quê ngày càng khởi sắc. Công tác giảm nghèo, an sinh xã hội được chú trọng: tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã còn 4,95%, tỷ lệ hộ cận nghèo là 02%; hoàn thành xóa nhà tạm trên toàn xã; bảo hiểm y tế bao phủ gần 97% dân số; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được cải thiện. Giáo dục, y tế và văn hóa cơ sở được đầu tư đúng mức, đáp ứng tốt nhu cầu học tập, chăm sóc sức khỏe, nâng cao dân trí và chất lượng cuộc sống.

Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, Việt An còn là vùng quê giàu bản sắc văn hóa, nơi các loại hình sinh hoạt truyền thống như hô hát bài chòi, đàn hát dân ca, hội đua thuyền, lễ hội đình Thị Việt An, lễ giỗ Tiền hiền các làng cổ vẫn được gìn giữ và phát huy trong đời sống cộng đồng. Các hoạt động văn hóa ấy không chỉ góp phần thắt chặt tình làng nghĩa xóm, mà còn trở thành nguồn lực tinh thần quan trọng để xây dựng con người Việt An hiện đại, thân thiện, nghĩa tình. Từ đó, hình thành nền tảng vững chắc cho định hướng phát triển du lịch văn hóa - sinh thái - cộng đồng, khai thác hài hòa giữa thiên nhiên, nông nghiệp và di sản, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của quê hương.

3. Tầm nhìn phát triển và định hướng tương lai Việt An

Bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt An mang trong mình khát vọng vươn lên mạnh mẽ của một vùng quê trung du đang hòa nhịp cùng bước chuyển mình của thành phố Đà Nẵng năng động. Trên nền tảng vững chắc về kinh tế - xã hội, với sự lãnh đạo thống nhất của Đảng bộ, sự năng động của chính quyền và tinh thần đồng thuận của Nhân dân, Việt An hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện, bền vững, phấn đấu trở thành xã nông thôn mới nâng cao vào năm 2030 - một miền quê đáng sống, văn minh và thịnh vượng.

Phương châm hành động “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” tiếp tục là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, khơi dậy tinh thần đồng lòng, chung sức trong xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Những giá trị truyền thống của con người Việt An đoàn kết, hiếu học, nghĩa tình, sáng tạo luôn được gìn giữ và bồi đắp, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc cho chặng đường hội nhập.

Phát triển con người được xem là trọng tâm, là động lực của mọi bước tiến. Việt An chú trọng xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền và hiệu quả hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Hoạt động của hệ thống chính trị xã Việt An ngày càng đổi mới, chuyển từ phương thức quản lý sang phương thức quản trị, tăng cường tính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm, coi sự hài lòng của Nhân dân là thước đo quan trọng của hiệu quả lãnh đạo, điều hành. Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số, hướng tới xây dựng chính quyền số - xã hội số - kinh tế số được đẩy mạnh, góp phần cùng thành phố thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, thông minh và đáng sống. Mỗi cán bộ, đảng viên được khuyến khích đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, tạo nên bộ máy hành chính “tinh - gọn - mạnh - hiệu quả”, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Hướng tới phát triển xanh - bền vững - hài hòa, Việt An chú trọng quy hoạch không gian nông thôn theo hướng mở và hiện đại, gắn kết phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa. Khuyến khích phát triển nông nghiệp sinh thái - công nghệ cao, du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm và các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, phù hợp định hướng phát triển chung của thành phố. Cùng với đó, Việt An quan tâm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là khơi dậy khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo của thế hệ trẻ, từng bước hình thành vùng quê năng động, hiện đại giữa lòng thành phố trẻ.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, Việt An tiếp tục huy động mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội, gắn với củng cố quốc phòng - an ninh, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, góp phần giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội làm nền tảng để phát triển bền lâu. Trong xu thế hội nhập và mở cửa, Việt An luôn mở rộng hợp tác, chào đón các doanh nghiệp, tổ chức, nhà đầu tư và con em quê hương ở khắp mọi miền đất nước cùng đồng hành phát triển. Với môi trường đầu tư ổn định, chính quyền đồng hành, người dân thân thiện, cần cù và sáng tạo, Việt An đang trở thành điểm đến an toàn, tiềm năng cho các dự án về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, công nghiệp chế biến và hạ tầng nông thôn mới.

Với tầm nhìn chiến lược và niềm tin vào tương lai tươi sáng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Việt An sẽ tiếp tục đoàn kết – đổi mới – sáng tạo, chung sức xây dựng quê hương phát triển toàn diện, bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành thành phố đáng sống, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc, con người nhân văn và có chất lượng cuộc sống cao. Một Việt An xanh - năng động - nghĩa tình, nơi quá khứ được trân trọng, hiện tại được vun đắp và tương lai được mở ra bằng ý chí, niềm tin và khát vọng,đang từng ngày vươn lên, khẳng định vị thế của mình trong dòng chảy phát triển chung của thành phố, quê hương.